شمس الدين حافظ
291
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
207 - « نوعروس » ساقى حديثِ سرو و گل و لاله مىرود * وين بحث با ثَلاثهء غَسّاله مىرود مى ده كه نوعروسِ چمن حدِّ حسن يافت * كار اين زمان ز صنعتِ دَلّاله مىرود شكّرشكن شوند همه طوطيانِ هند * زين قندِ پارسى كه به بنگاله مىرود طىِّ مكان ببين و زمان در سلوكِ شعر * كاين طفلِ پارسى يكشبه رَهِ يكساله مىرود آن چشمِ جاودانهء عابد فريب بين * كش كاروانِ سِحْر ز دنباله مىرود از ره مرو به عشوهء دنيا كه اين عجوز * مكّاره مىنشيند و مُحتاله مىرود خَوى كرده مىخرامد و بر عارضِ سمن * از شرم او عرق از ژاله مىرود بادِ بهار مىوزد از گلستانِ شاه * وز ژاله باده در قدحِ لاله مىرود حافظِ زِ شوقِ مجلسِ « سلطان غياثِ دين » * غافل مشو كه كار تو از ناله مىرود * توضيحات : ثلاثه غساله ( سه كاسه شراب در اصطلاح حكماى يونان براى شستن معده در صبح خورده مىشد ) نوعروس چمن ( استعاره از گل ) دلاله ( رابط دو جنس مخالف ) بنگاله ( سرزمينى در هند ) كاروان سحر ( قافله افسونگرى ) مكاره ( زن فريبنده و نيرنگباز ) محتاله ( حيلهگر ) ژاله ( شبنم ) غياث دين ( سلطان بنگاله ) معنى بيت ( 1 ) ( اى ساقى زمان مصاحبت با سرو و گل و لاله است زيرا فصل بهار مىباشد پس اين مصاحبت با سه جام شراب بايد انجام گيرد ) معنى بيت ( 2 ) ( اى ساقى مى بخور كه نوعروس چمن يعنى گل ، كمال يافت ديگر نيازى به چارهانديشى و آرايشگرى زن دلاله محبت نيست ، چون خودبهخود محبوب زيباست ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيت 3 و 4 و 5 و 6 به ترتيب مىفرمايد : ( همه طوطيان هند از اين قند شيرين زبان فارسى كه به هند مىرود شكر به دندان مىسايند و شيرين كام شدهاند ) ( در سلوك شعر طى زمان و مكان را ملاحظه كن كه اين كودك يكشبه راه يكساله مىپيمايد ) ( چشم سحرانگيز محبوب را نگاه كن كه پارسا را نيز از راه بدر مىكند زيرا يك قافله و كاروان افسونگرى بدنبال دارد ) ( فريب دنيا را مخور و گمراه مشو كه اين دنياى حيلهگر پير ، حتى لحظهاى از مكر و فريب خالى نمىباشد ) جنابعالى برداشت نيت خود را از چهار معنى بيت بفرمائيد . 2 - ويژگيهاى جنابعالى عبارتند از : باايمان ، پرحرف ، سخنران ، باسليقه ، زيبا و دلربا و جذاب ، بىثبات ، فقرا را شريك خود مىكند ، بىقرار ، عاشق علوم ماوراءالطبيعه ، مغرور ، مرموز ، هوشيار ، دلپذير ، عشوهگر ، خودخواه ، دوشخصيتى ، عاشق زندگى ، بىحوصله . 3 - دنيا چنان زيباست كه انسان به آن وابسته مىشود اما نبايد فريب آن را خورد ، كاملا هوشيارى خود را حفظ كن كه به زودى بخت و اقبال به جنابعالى روى خواهد آورد ، مبادا گول حسودان را بخورى بلكه با سرعت عمل همراه با دقت و زيركى عمل كن . 4 - بخت و اقبال جنابعالى رو به سعد و خوبى گذاشته و مرادت برآورده مىشود ، جاى هيچگونه نگرانى نيست فقط براى سرعت بخشيدن به آن نذر خود را ادا كنيد و به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد ( لطفا مرا نيز دعا كنيد ) پيشرفتهاى جنابعالى و خانوادهيتان بسيار خواهد شد ، اما مواظب باشيد كه دچار غرور نشويد و از ياد خدا نرويد . 5 - مسافر موفق شده است ، اشكالها بر طرف شده ، بيمار طى يك هفته ديگر بهبود مىيابد ، خريدوفروش عالى است ، تغيير شغل مكان انجام مىگيرد ، مبارك است . 6 - خطرى بزرگ از خانوادهء شما مرتفع شده است و اين درسى بزرگ برايتان محسوب مىشود به همسر و پدرتان توصيه كنيد كه با صبر و شكيبايى بيشترى در كارى كه مدّ نظر دارند ، اقدام كنند .